Istraživači iz Finske pronašli su dokaze da samo jedan odlazak u saunu može imati neposredan utjecaj na imunološki sistem, i to na ćelijskom nivou.
Neki ljudi kunu se u blagodati saune. Tvrde da ih boravak u vreloj prostoriji i znojenje podmlađuju i vraćaju im energiju. Međutim, iako je odlazak u saunu veoma popularan, naučnih dokaza koji bi potvrdili takve tvrdnje iznenađujuće je malo.
Istraživači iz Finske sada su otkrili da samo jedan odlazak u saunu može izazvati neposredne promjene u imunološkom sistemu.
U manjem eksperimentu, samo 30 minuta provedenih u tradicionalnoj finskoj sauni, u kojoj vlada visoka temperatura, ali je zrak suh, izazvalo je značajan porast broja bijelih krvnih zrnaca u krvi.
Ove ključne ćelije imunološkog sistema pomažu organizmu da se odbrani od patogena, a njihov broj često raste i nakon fizičke aktivnosti.
Čini se da bi čak i samo sjedenje u sauni moglo izazvati sličnu reakciju organizma na stres, što bi potencijalno moglo imati pozitivne efekte na imunitet. Rezultati istraživanja objavljeni su u naučnom časopisu Temperature.
„To bi moglo značiti da boravak u sauni podstiče oslobađanje dodatnih bijelih krvnih zrnaca iz tkiva u krvotok, odakle se ona nakon završetka tretmana ponovo raspoređuju u tkiva“, pretpostavlja Ilka Hejnonen, naučnik sa Univerziteta u Turkuu u Finskoj, koji se bavi fiziologijom fizičke aktivnosti.
„Ovakvo povremeno oslobađanje bijelih krvnih zrnaca u krvotok korisno je jer, nakon što napuste mjesta na kojima su uskladištena, mogu efikasnije nadzirati organizam i reagovati na patogene.“
Šta se događa nakon samo 30 minuta u sauni?
U eksperimentu je učestvovala 51 osoba srednje životne dobi, muškarci i žene, koji su boravili u tradicionalnoj finskoj sauni.
Učesnici su proveli 30 minuta u prostoriji zagrijanoj na oko 73 stepena Celzijusa, a tokom tretmana su se jednom istuširali hladnom vodom.
Neposredno nakon izlaska iz saune, istraživači su u njihovoj krvi zabilježili povećan broj različitih vrsta bijelih krvnih zrnaca u poređenju s vrijednostima izmjerenim prije tretmana, prenosi Science Alert.
Među njima su bili neutrofili, ćelije koje prve reaguju na infekcije, kao i limfociti, koji imaju važnu ulogu u stvaranju imunološke memorije.
Zabilježen je i porast ukupnog broja monocita, koji gutaju i uklanjaju patogene i ostatke ćelija, kao i eozinofila i bazofila, koji učestvuju u upalnim reakcijama.
S druge strane, nivoi citokina, proteina koji služe kao glasnici imunološkog sistema, u prosjeku su ostali gotovo nepromijenjeni, iako su pojedini rasli s povećanjem tjelesne temperature.
Međutim, samo 30 minuta nakon izlaska iz saune, ovaj privremeni porast aktivnosti imunološkog sistema uglavnom je nestao.
Broj većine bijelih krvnih zrnaca vratio se na prethodne vrijednosti, dok je broj određenih monocita i dalje ostao povišen.
Istraživači su analizirali krv učesnika samo do 30 minuta nakon završetka tretmana, zbog čega nije poznato kako bi se broj i aktivnost imunoloških ćelija mijenjali tokom dužeg perioda niti da li bi te promjene mogle utjecati na rizik od obolijevanja.
Ipak, neka ranija opservacijska istraživanja pokazala su da je redovan odlazak u saunu povezan s manjim rizikom od određenih bolesti, poput upale pluća.
Osim toga, drugi eksperimenti pokazali su da tople kupke mogu sniziti krvni pritisak i značajno povećati broj crvenih krvnih zrnaca, koja prenose kisik kroz organizam.
Čini se da izlaganje visokim temperaturama izaziva fiziološke reakcije slične onima koje nastaju tokom fizičke aktivnosti, a takvi efekti na kardiovaskularni sistem povezani su i s boljim funkcionisanjem imunološkog sistema.
Ipak, treba imati na umu da i intenzivno vježbanje može imati suprotan učinak, odnosno privremeno oslabiti imunitet. Zbog toga naučnici upozoravaju na potrebu za oprezom.
Ekstremne temperature nisu bezazlene
Uprkos sve većem interesovanju za terapije toplotom i hladnoćom širom svijeta, naučnici i dalje znaju iznenađujuće malo o tome kako se ljudski organizam nosi s ekstremnim temperaturama i kakve posljedice one mogu imati na kratkoročno i dugoročno zdravlje.
Najnoviji eksperiment iz Finske ima određena ograničenja.
Istraživači nisu mjerili pojedine podvrste imunoloških ćelija, poput T-limfocita ili prirodnih ćelija ubica (NK ćelija), što bi moglo pružiti detaljniji uvid u to kako sauna zapravo utječe na funkcionisanje imunološkog sistema.
Primjera radi, jedno istraživanje iz 2023. godine pokazalo je da boravak u finskoj sauni može promijeniti broj T-limfocita i prirodnih ćelija ubica, ali samo kada se tretmani ponavljaju.
Pritom su efekti bili različiti u zavisnosti od toga jesu li učesnici bili naviknuti na redovne odlaske u saunu.
Kod osoba koje su imale iskustva sa saunom, ponovljeno izlaganje visokim temperaturama dovelo je do povećanja broja bijelih krvnih zrnaca, dok je kod učesnika koji nisu bili naviknuti na saunu zabilježeno smanjenje broja određenih T-limfocita.
Međutim, u tom istraživanju učestvovali su isključivo zdravi mladi muškarci, što ograničava mogućnost primjene rezultata na širu populaciju.
Za sada se sa sve većom sigurnošću može reći da izlaganje visokim temperaturama može izazvati privremene promjene u broju imunoloških ćelija.
Međutim, sve što nadilazi taj zaključak i dalje je u domenu pretpostavki.
Nije dokazano da ovakve kratkotrajne promjene zaista jačaju imunitet ili smanjuju vjerovatnoću da će se osoba razboljeti.
Također, važno je imati na umu da, baš kao i terapija hladnoćom, i terapija toplotom može nositi određene zdravstvene rizike.
