Tri putnika na kruzeru u Atlantskom okeanu preminula su nakon izbijanja zaraze za koju se sumnja da je hantavirus, saopćila je Svjetska zdravstvena organizacija (SZO). Epidemija je prijavljena na polarnom istraživačkom brodu „MV Hondijus“, koji je plovio između Argentine i Zelenortskih ostrva.
SZO je navela da je potvrđen najmanje jedan slučaj hantavirusa, dok se jedan pacijent nalazi na intenzivnoj njezi u bolnici u Južnoafričkoj Republici.
Kako piše „Gardijan“, dvoje preminulih bili su bračni par iz Holandije.
Šta je hantavirus?
Hantavirusi, naučno poznati kao ortohantavirusi, predstavljaju grupu virusa koji se primarno nalaze kod glodara, ali mogu zaraziti i ljude.
Prema riječima profesora Adama Tejlora sa Univerziteta Lankaster, širom svijeta postoji najmanje 38 priznatih vrsta hantavirusa, od kojih 24 izazivaju bolesti kod ljudi.
Glodari poput miševa, pacova i voluharica prirodni su rezervoari ovih virusa.
Doktorica Jomani Saratkumara, naučna saradnica na Univerzitetu u Kvinslendu, ističe da su infekcije hantavirusom kod ljudi izuzetno rijetke i da se u tropskim zemljama često pogrešno dijagnosticiraju kao druge infekcije, poput leptospiroze, koju također šire životinje.
Kako se virus širi i koji su simptomi?
Hantavirus se na ljude prenosi udisanjem ili kontaktom s izlučevinama zaraženih glodara, kao što su izmet, urin i pljuvačka, ili rjeđe putem ujeda i ogrebotina kontaminiranih životinja.
Doktorica Saratkumara objašnjava da su poljoprivredne zajednice širom svijeta pod većim rizikom zbog veće vjerovatnoće izlaganja zaraženim glodarima.
Vanredni profesor Vinod Balasubramanijam, molekularni virusolog sa Univerziteta Monaš u Maleziji, kaže da je hantavirus tipično povezan s izlaganjem sredini u kojoj borave glodari i da se obično ne širi lako s osobe na osobu, kao što je slučaj s gripom ili COVID-19.
Postoje dvije glavne loze hantavirusa: hantavirusi Starog svijeta i hantavirusi Novog svijeta.
Hantavirusi Starog svijeta nalaze se u Evropi i Aziji, a među njima su virus Puumala, virus Hantan i Seul virus. Kod ljudi obično uzrokuju hemoragijsku groznicu s bubrežnim sindromom. Simptomi uključuju jake glavobolje, bolove u leđima i stomaku, povišenu temperaturu i moguće oštećenje bubrega.
Hantavirusi Novog svijeta nalaze se u Amerikama i obično uzrokuju hantavirusni plućni sindrom. Najčešći tip u Južnoj Americi je virus Andes, koji prvenstveno prenosi dugorepi pirinčani pacov.
Profesor Balasubramanijam navodi da hantavirusi Novog svijeta izazivaju brzo progresivan plućni sindrom i respiratornu insuficijenciju.
U ranoj fazi infekcija može izazvati simptome slične gripi, poput temperature, umora i bolova u mišićima, što ranu dijagnozu čini veoma teškom.
U martu 2025. godine, Betsi Arakava, supruga glumca Džina Hekmana, preminula je u njihovom domu u Santa Feu od hantavirusnog plućnog sindroma, prije smrti svog supruga koji je bolovao od Alchajmerove bolesti.
Profesor Balasubramanijam napominje da hantavirusi mogu imati duge periode inkubacije, koji traju između jedne i osam sedmica.
Prema riječima profesora Tejlora, mali broj studija dokumentovao je prenos soja Andes s čovjeka na čovjeka u Južnoj Americi, ali nema dovoljno dokaza da je to česta pojava.
Kako je došlo do izbijanja na kruzeru?
SZO je saopćila da je istraga o sumnji na izbijanje hantavirusa na brodu „MV Hondijus“ u toku. Iako se još ne zna tačno kako je do toga došlo, profesor Balasubramanijam navodi nekoliko mogućih scenarija.
Prvi je kontaminacija broda glodarima, ukoliko su zaraženi glodari imali pristup skladištima, kabinama i drugim zatvorenim prostorima.
Druga mogućnost je da izvor zaraze nije bio na brodu, već da su putnici ili članovi posade virus pokupili tokom boravka na kopnu, s obzirom na dug period inkubacije.
Treća, ali najmanje vjerovatna opcija, jeste prenos s osobe na osobu, što se smatra izuzetno rijetkim. Glavni rizik ostaje udisanje kontaminiranih čestica u zatvorenim ili loše provjetrenim prostorima.
Kolika je smrtnost i postoji li liječenje?
Stope smrtnosti od hemoragijske groznice s bubrežnim sindromom, koju uzrokuju hantavirusi Starog svijeta, procjenjuju se između 1% i 15%.
Hantavirusi Novog svijeta uzrokuju teže oblike bolesti, pa hantavirusni plućni sindrom u Amerikama ima stopu smrtnosti od oko 40%.
Ne postoji specifičan antivirusni lijek koji djeluje pouzdano, pa se liječenje zasniva na potpornoj terapiji. Zbog toga je rana dijagnoza ključna.
Potporna njega uključuje davanje kisika, kontrolu tečnosti, stabilizaciju krvnog pritiska i, po potrebi, mehaničku ventilaciju. Istovremeno, istražuju se antivirusni lijekovi koji bi mogli biti efikasni u ranoj fazi bolesti.
